Kanker en werk: alles over kanker op de werkvloer

Kanker en werk: alles over kanker op de werkvloer

  • Bericht auteur:
  • Bericht gepubliceerd op:

Uit onderzoek is gebleken dan gemiddeld 30.000 werknemers per jaar de diagnose kanker krijgen*. Het kan dus iedere leidinggevende overkomen dat op een maandagmorgen een collega aan je bureau vertelt dat hij de diagnose kanker heeft gekregen.

Wat kan jij als leidinggevende doen om deze collega gedurende het ziekteproces te ondersteunen, maar er ook aan bij te dragen dat de relatie met werk goed blijft?

Michiel Greidanus benoemde een resultaat uit zijn onderzoek en hij bemerkte dat de reactie van de leidinggevende vaak luidt in de richting van: “Wat erg voor je, ga naar huis en neem de tijd en alle aandacht voor je behandeling en focus je alleen op dat wat nu nodig is. Wij redden ons hier wel, dat is allemaal nu niet belangrijk.”

Dit is een goedbedoelde empathische opmerking. Of toch niet?

Michiel Greidanus noemt dit goed bedoelde verwaarlozing. De werknemer zit op dat moment nog geheel in de fase van emoties. De rollercoaster waar de werknemer in terecht komt maakt dat de leidinggevende ook rekening moet houden met de tijd die een werknemer nodig heeft om beslissingen te nemen. Het krijgen van kanker brengt een rouwproces op gang en dat proces is voor niemand gelijk. De valkuil voor de leidinggevende kan zijn dat er te snel wordt uitgegaan van een langdurige uitval en dat de medewerker voorlopig niet terugkeert en wanneer hij terugkeert nooit meer de oude zal zijn.

 

Begeleiding van werknemers met kanker

De grootste kans op een goede re-integratie later is vanaf het eerste moment een open communicatie met jouw medewerker.

Als de relatie van de werkgever en werknemer goed is, er vertrouwen is en een open communicatie, dan is dit de basis die ook voortgezet wordt in het komende proces van de werknemer met kanker.

Als deze goede relatie er niet is, is de start lastiger. De inschakeling van een HR medewerker en/of inschakelen van de bedrijfsarts is dan een goede aanvulling. De HR medewerker kan dan ondersteunen in het contact met de medewerker, zodat er goede communicatie blijft gedurende het ziekteproces.

Een paar tips die misschien wat vertrouwen kunnen geven in het aangaan van de communicatie met een collega met kanker.

  • De skills die je nodig hebt in een gesprek met een medewerker die komt vertellen dat hij/zij kanker heeft zijn: luisteren, vragen en doorvragen met een empathisch vermogen.
  • Laat jouw collega merken dat hij/ zij de leiding kan nemen in zijn eigen proces, en dat je er bent wanneer dat nodig is.
  • Wie gaat de andere collega’s op de hoogte brengen? Wil de medewerker dat zelf doen of heeft hij/ zij liever dat de leidinggevende dat doet? Sommigen willen eerst zelf alles op een rij hebben voordat ze dit slechte nieuws naar buiten brengen. En anderen hebben juist de omgeving nodig om steun te ervaren.
  • Geef geen ongevraagde (goed bedoelde) adviezen.
  • Er hoeft niet direct in oplossingen gedacht te worden: hoe nu verder met betrekking tot werk? Maar zorg dat je er gewoon bent voor je medewerker.
  • Wel kun je de mogelijkheden bespreken als je medewerker daar naar vraagt. Bijvoorbeeld de mogelijkheden rondom aangepast blijven werken, of niet werken. Maar ook hoe vertellen we het slechte nieuws aan de collega’s.

Mogelijkheden die geopperd kunnen worden:

  • Wil de medewerker dat zelf doen
  • Wil de medewerker dat jij als leidinggevende dat doet
  • Wil de medewerker iedereen bij elkaar of liever iedereen apart
  • Onderzoek samen met de medewerker en maak een plan van aanpak

Zo’n plan van aanpak is ook nodig voor tijdens het ziekteproces. Hoe wil de medewerker dat er met haar/ hem wordt omgegaan?

  • Onderzoek samen met de werknemer wat jij als werkgever kan doen aan ondersteuning, zowel emotioneel als praktisch aan het thuisfront.
  • Betrek de arboarts en HR in het proces van begeleiden van je medewerker met kanker. Doe dit voordat de behandelingen beginnen. Hoe eerder het communicatieproces met alle betrokken partijen plaatsvindt, hoe beter de re-integratie later geschiedt.

 

Ook voor de teamgenoten is het soms lastig

Als je naaste collega de diagnose kanker heeft gekregen, is dat verwarrend en ook een beetje angstig. Het confronteert je met het kwetsbare van het leven, ook besef je dat niemand zichzelf hiervoor kan behoeden en dat we geen controle hebben over wie het wel overkomt of niet. 

Veel voorkomende reacties zijn:

  • Je wilt je naaste collega wel steunen, maar je bent tegelijkertijd ook bang het verkeerde te zeggen dus dan zeg je maar niks.
  • En stel je voor dat je contact met hem/haar op zoekt door te bellen, maar misschien is hij wel zo ziek dat hij helemaal niet zit te wachten op jouw aandacht. Zo goed zijn jullie nu ook weer niet samen, jullie zijn nauw samenwerkende collega’s maar geen vrienden.
  • En als je hem dan toch belt, ga je dan juist wel of niet over de kanker hebben. Je zou hem misschien ook wel willen vertellen over het nieuw opgestarte project, maar dat lijkt zo nietszeggend in vergelijking met wat hij nu allemaal te verstouwen heeft.

Dit zijn allemaal gedachten die bij je op kunnen komen, en dat is ook niet raar. Want kanker krijgen is een gebeurtenis die voor veranderingsprocessen zorgt, zowel bij diegene die het krijgt alsook voor de omgeving. Het maakt veel los, het geeft reflectie en vergt moed om er zorgvuldig mee om te gaan.

Ik geef je graag een paar tips die misschien wat vertrouwen kunnen geven in het aangaan van de communicatie met een collega met kanker:

  • Ook hier geldt, stel open vragen en doe geen aannames
  • Geef geen ongevraagde adviezen
  • Kom niet met verhalen die je kent vanuit de omgeving
  • Medelijden is wat anders dan ‘mee lijden’ (dit ter bescherming van eigen energie en emoties)
  • Je mag ook gewoon zeggen dat je even niet weet wat te zeggen
  • Geef aan als iets je raakt, of verwart etc.
  • Wees gewoon jezelf!

Onderhoud goed contact: blijf met elkaar in gesprek

Uit onderzoeken blijkt ook dat het voor werkgevers lastig is om contact te te houden met de werknemer gedurende de periode van afwezigheid. In de begin periode van het ziekteproces gebeurt dit vaak nog wel, maar het vasthouden van het contact en de betrokkenheid blijkt in de praktijk lastig te zijn. Voor een werkgever is het dilemma vaak de balans te vinden tussen de verantwoordelijkheid die een werkgever heeft om het werk wat gedaan moet worden door te laten gaan en de financiële gevolgen voor het bedrijf te beperken. Maar anderzijds wil je als werkgever natuurlijk begripvol zijn, empathisch naar de werknemer en deze alle ruimte geven om te werken aan de gezondheid.

Als de relatie van de werkgever/werknemer goed is, er vertrouwen is en een open communicatie, is dit de basis die ook voortgezet wordt in het hele proces van de werknemer met kanker.

Ik geef je hier aantal tips die je wat vertrouwen kunnen geven in het continueren van de communicatie met een collega met kanker:

  • Als leidinggevende neem je zelf regelmatig contact op met de zieke medewerker en/of misschien is er een collega die dit waarneemt en regelmatig de medewerker belt en de rest op de hoogte brengt van het ziekteproces. Deze persoon is dan de verbindende factor met het hele team. Continuïteit maakt dat er verbinding blijft met het werk. Vanzelfsprekend worden er alleen keuzes gemaakt in overleg met de zieke medewerker.
  • Pak regelmatig de mogelijkheid om te informeren naar het welzijn, maar blijf ook de zieke medewerker informeren over de actuele ontwikkelingen op het werk.

 

Zorg dat je goed geïnformeerd bent, voorbij wet en regelgeving

Het inlichten over de poortwachterswet en de verwachtingen die worden gesteld aan werkgever en werknemer worden het liefst in het begin van het ziekteproces gedeeld. Door de werkgever, maar ook door HR en de Arboarts. Deze samenwerking van alle partijen en goede afstemming schept duidelijkheid en vertrouwen.

Of er mogelijkheden zijn om door te werken tijdens het ziekteproces is afhankelijk van het gevoel van de medewerker en het advies van de arboarts (in overleg met de behandelend arts). Juridisch is het advies van de arboarts bindend.

Belangrijk dat er duidelijke afspraken worden gemaakt en deze schriftelijk worden vastgelegd. In het proces van kankerbestrijding kan elke dag weer anders zijn en moet er een mogelijkheid zijn om de gemaakte afspraken aan te pakken.

terug op werk na kanker

 

Hervatten van het werk: benut de mogelijkheden en stuur daarop

Dan komt er een tijd dat er weer ruimte is voor het hervatten van het hele werkproces. Het hervatten van werk na kanker is niet zomaar in een paar woorden samengevat. Het is voor de werknemer psychisch zwaar om het werk weer te hervatten, dit doordat er zoveel veranderd is. Werk heeft bijna nooit de hoogste prioriteit bij een zieke medewerker; gezondheid en gezin staan op nummer een.

Zij hebben in de spiegel gekeken van de kwetsbaarheid van het leven, de betekenis en zin van het leven kan daardoor heel anders liggen voor de werknemer.

Er moet een plan van aanpak zijn, die samen met de werknemer is gemaakt, met werkbare afspraken. Afspraken over stapsgewijze opbouw met realistische doelstellingen, geen tijdsdruk en afgestemd op de behoeften van de medewerker.

Denk hierbij aan bijvoorbeeld tijdelijk een kamer alleen, afgebakende tijd, geen tijdsdruk, tijdelijk geen ploegendienst, meerijden met een collega, flexibele werktijden etc. Belangrijk is ook het regelmatig evalueren van de werking van de doelstellingen en aanbevolen aanpassingen.

De fysieke gesteldheid van de medewerker is veranderd, er is vaak minder energie en minder goede conditie. Dat maakt dat wanneer het Plan Van Aanpak is gemaakt het zomaar kan voorkomen dat de afspraken toch niet helemaal opgevolgd kunnen worden omdat de medewerker door bijvoorbeeld vermoeidheid de afgesproken uren niet kan halen. Dit vergt van de werkgever aanpassen, flexibiliteit en begrip.

 

Begeleiding en advies bij kanker en werk door Counseling For You Professionals

Voor de leidinggevende/werkgever:

Er wordt van de leidinggevende verwacht dat hij de vaardigheden heeft om open vragen te stellen, te luisteren, geen aannames te maken. Niet iedere leidinggevende heeft deze skills geoefend en zou daar meer aandacht aan willen geven.

Aandacht besteden aan het ontwikkelen van deze skills is onontbeerlijk om een goede leidinggevende te zijn in situaties dat dit van je verlangt wordt: in geval van ziekte, trauma op het werk, verliessituatie etc.

Counseling For You heeft de professionals die jou als leidinggevende kunnen begeleiden en samen werken aan betere skills om de communicatievaardigheden aan te scherpen. Counseling For You kan daarin de partner zijn die je nodig hebt in moeilijke casussen. Wij helpen jou als werkgever balans te vinden tussen zorgzaamheid en zakelijkheid.

Voor de medewerker:

De medewerker die geconfronteerd wordt met kanker, heeft veel aan ondersteuning door een van de professionals van Counseling For You. Door de fysieke en mentale verandering moet de balans en veerkracht opnieuw ontdekt worden. Een counselor geeft de psychosociale ondersteuning die maakt dat een werknemer met een onafhankelijk begeleider kan sparren over wat hen overkomt, iemand die het gehele proces meeloopt en hun steun en toeverlaat is. Maar ook zal de counselor motiveren om stap voor stap het werk weer op te pakken, mee te kijken naar de mogelijkheden. Ook een belangrijke taak die de counselor oppakt is het motiveren tot goede duidelijke communicatie naar werkgever, omgeving en familieleden.

Uiteindelijk is voor alle partijen een communicatie vanuit openheid, vertrouwen de basis van het goede terugkeer op de werkvloer na kanker. Counseling For You is een goede partner is dit proces, die er door de online begeleiding dagelijks bereikbaar is.


Neem direct contact op met Marianne om je hulpvraag te bespreken:

[bookly-form category_id=”0″ service_id=”4″ staff_member_id=”2″ hide=”categories”]

 

Bronnen:

  • VIKC  De Vereniging van  Integrale Kanker Centra
  • https://nvab-online.nl/sites/default/files/bestanden-webpaginas/Handleiding_Kanker_en_Werk.pdf

Geef een antwoord